Skąd wzięła się wódka?

Dokładnych początków mocnych alkoholi, z wódką na czele, trudno się doszukiwać. Posiadane źródła wskazują kilka miejsc, dat i okoliczności powstania alkoholu. Źródła podają, że już w VIII lub IX wieku naszej ery dokonywano eksperymentów ze zbieraniem oparów powstałych przy spalaniu wina, które w smaku były ostre, jakby płynny ogień. Jednak de facto prace nad produkcją alkoholu trwały blisko dwa tysiące lat i miały miejsce jednocześnie na terenie starożytnych Chin, w krajach arabskich, jak i w Grecji.

Na pewno wielki udział przy produkcji oraz popularyzacji wódki mieli Arabowie. Arabscy uczeni z Dżabirem Ibn Hajnanem, słynnym chemikiem na czele, w wyniku eksperymentów otrzymywali bezbarwny płyn o charakterystycznym smaku, który początkowo stosowany był jako lekarstwo: przemywano nim rany oraz leczono dolegliwości żołądkowe. Ten wynalazek nazwano al koh’l – substancja oczyszczona. I pewnie nie doszłoby do takiego zainteresowania tym płynem, gdyby nie przypisywane mu właściwości prozdrowotne i poprawiające humor, włącznie z możliwością przedłużenia życia.

W Europie al koh’l częściej określany był mianem aqua vitae, czyli woda życia. To dlatego na terenach polskich pierwotnie mówiono o okowicie. Wracający z wypraw krzyżowych rycerze przywozili ze sobą pierwsze alembiki, których używano do produkcji różnorodnych trunków czyli kordiałów, których ostateczny smak i moc zależne były od dostępnego surowca. Jednak środkowa Europa nadal w dużej mierze nie miała pojęcia o mocnym alkoholu aż do około XIV wieku, kiedy to na terenach Niemiec udało się uzyskać destylat ze zboża. To była prawdziwa rewolucja, w przeciągu niewiele ponad stu lat mocny alkohol rozprzestrzenił się na wschód oraz północ kontynentu, nagminnie „leczono” nim depresję podczas srogich i długich zim, handlowano nim na terenie Rusi, Skandynawii, a nawet daleko na Syberii. Od 1474 roku produkcja wódki była przywilejem nadawanym przez cara. W Polsce przeprowadzano najpierw fermentację, następnie destylację, czego efektem był napój o mocy blisko 80% i to głównie jego tyczy się nazwa okowita. Rozcieńczano go następnie o połowę i w takiej formie sprzedawano w szynkach i karczmach.

W kolejnym wieku popularną praktyką stało się płacenie chłopom pańszczyźnianym w wódce, szczególnie w czasach wyjątkowego urodzaju zbóż, kiedy wręcz nakazywano odbierać deputat alkoholowy zamiast innego wynagrodzenia. Kolejna rewolucja przyszła  wraz z postępującą nauką i techniką, które przyczyniły się do powstania między innymi łaźni parowej czy chłodnicy Christiana Ehrenfrieda Weigela, pełniącej funkcję skraplacza oparów do postaci cieczy. W 1817 roku gorzelnik z Berlina, Pistoriusz, stworzył aparat o wydajności niemal dziesięciokrotnie większej, niż tradycyjne metody. Zaczęto stosować filtry węglowe, a niedługo potem powstała pierwsza kolumna rektyfikacyjna.

Jako że popyt rósł, wprowadzono pierwsze podatki od procentowej zawartości alkoholu – czyli akcyzę. Aby zunifikować wysokość pobieranych opłat, postanowieniem rosyjskiego rządu od 1843 roku stosunek spirytusu do wody powinien wynosić 2:3, co daje 40%. Możliwe odstępstwo od tej normy wynosiło jedynie 2%.

Szczytowy okres popytu na alkohol czterdziestoprocentowy przypadł na I połowę XX wieku, w szczególności na czasy wojen. Miewano wówczas tak kuriozalne pomysły, jak pojenie wódką rodzących kobiet w celu uśmierzenia bólu lub serwowanie alkoholu 12-latkom, aby ogrzali się podczas działań partyzanckich.

Obecnie spożycie czystego alkoholu w Polsce szacuje się na poziomie 10 litrów na osobę dorosłą rocznie. I nie jest to w cale wynik bardzo wysoki. Więcej od nas konsumują m.in. mieszkańcy Estonii, Austrii, Francji, Czech i Węgier. Możemy natomiast poszczycić się faktem, że w naszym kraju produkuje się blisko tysiąc różnych rodzajów wódek, a nasze wyroby chwalone są na świecie za jakość i wyjątkowy smak. Ciekawostką jest również fakt, że słowo „wódka” funkcjonujące w innych językach to polonizm.

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/W%C3%B3dka
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/W%C3%B3dka#cite_note-Historia_Napoj.C3.B3w_Spirytusowych-3
  • http://facet.wp.pl/skad-sie-wziela-wodka-6002922876306561a
  • http://szotyszociki.pl/troche_historii/?age-verified=645c39f869
  • Iain Gately, „Kulturowa historia alkoholu”, Wyd. Aletheia, Warszawa 2011, str. 93.
  • http://www.newsweek.pl/swiat/spozycie-alkoholu-w-polsce-ile-pije-statystyczny-polak-,artykuly,363316,1.html

KOKTAJLE, KTÓRE PRZESZŁY DO HISTORII – Martini – część II

„Just a moment. Three measures of Gordon’s, one of vodka, half a measure of Kina Lillet. Shake it very well until it’s ice-cold, then add a large thin slice of lemon peel. Got it?”

„Certainly, monsieur.” The barman seemed pleased with the idea.

Oto przepis na najsłynniejszy koktajl na świecie. Zna go każdy, jeśli nie ze smaku to przynajmniej z… kina! to Vesper Martini, rozsławiony przez nie kogo innego, jak samego Jamesa Bonda.

Vesper to charakterystyczny, mocny drink, który przygotowuje się mieszając 6 cl ginu Gordon‘s z 1,5 cl wódki oraz 0,75 cl likieru Lillet. Wszystkie składniki miesza się w shakerze wypełnionym lodem aż koktajl mocno się schłodzi. Vesper podaje się w większym kieliszku, niż tradycyjne Martini. Oprócz Bonda zachwycali się nim Francis Scott Fitzgerald, Winston Churchill, Truman Capote i Ernest Hemingway.

 

Ciekawostką jest to, że Martini można serwować również on the rocks – czyli z kostkami lodu. Wówczas podawane powinno być w szklance typu Old Fashioned.

Ale Martini to nie tylko mocny, przezroczysty drink na bazie ginu. Obecnie mniej lub bardziej odległe od oryginału rodzaje Martini można mnożyć niemal w nieskończoność. Oto kilka przepisów, do których można wykorzystać między innymi wódki PRAVDA:

 

French Martini

4 cl wódki PRAVDA 40%

3 cl soku ananasowego

1 łyżeczka konfitury jeżynowej

French Martini

Wszystkie składniki należy umieścić w shakerze wypełnionym dużą ilością lodu. Mocno wstrząsać aż składniki się połączą, a koktajl będzie bardzo zimny. Następnie odcedzić przez sitko do schłodzonego kieliszka koktajlowego.

 

Martini czekoladowo-pomarańczowe

1 łyżeczka startej na drobnej tarce czekolady deserowej
1 łyżeczka cukru

2 cząstki pomarańczy
1 duża kulka lodów czekoladowych
3 cl wódki pomarańczowej PRAVDA
Propozycja dla łasuchów: deser i drink w jednym. Zaczynamy od ozdobienia kieliszka czekoladą: brzeg kieliszka należy potrzeć jedną cząstką pomarańczy, a następnie zanurzyć w wymieszanej na talerzu czekoladzie i cukrze. Strzepnąć nadmiar.

Do shakera wrzucić 2 duże kostki lodu, lody czekoladowe oraz wódkę i mocno wstrząsać aż składniki się połączą. Przelać przez sitko do kieliszka i udekorować pozostałą cząstką pomarańczy.

Martini czekoladowo-pomarańczowe

 

Martini 1942

4 cl Tequili Don Julio 1942

2 cl wytrawnego wermutu

kilka kropli orange bitters

twist skórki pomarańczowej do dekoracji

 

Wszystkie składniki należy umieścić w shakerze, dodać sporo lodu i wstrząsać aż składniki dobrze się schłodzą. Następnie przelać do schłodzonego kieliszka koktajlowego i udekorować twistem lub plasterkiem pomarańczy.

1942 Martini

 

Martini liczi

3 cl wódki PRAVDA 40%

2 cl likieru brzoskwiniowego Archers

2 cl soku żurawinowego

2 cl soku z liczi

1 owoc liczi do dekoracji

 

W shakerze umieścić lód, dodać wódkę PRAVDA, likier Archers, sok żurawinowy i liczi. Wstrząsać aż na zewnątrz shakera pojawi się szron. Wówczas przelać do dużego kieliszka koktajlowego i udekorować owocem liczi.

Liczi martini

 

Źródła:

https://en.wikipedia.org/wiki/Martini_(cocktail)

http://www.esquire.com/food-drink/bars/a204/esq1106drinks-84/

http://www.foodnetwork.com/recipes/ree-drummond/chocolate-orange-martini.html?oc=linkback

http://www.bevdig.com/1942-martini.html

http://www.distillerytrail.com/recipe/celebrating-national-martini-day-with-a-brief-history-and-5-classic-cocktails/

https://www.youtube.com/watch?v=CaV8_6Kta7o

 

Zdjęcia: Tomasz Pączek, tel. +48/533 272 500